Ngày 14 tháng 10 năm 2012 đã đi vào lịch sử chinh phục bầu trời và lòng dũng cảm của con người. Vận động viên mạo hiểm người Áo Felix Baumgartner khi ấy đã bay lên trong khoang của một khinh khí cầu tới độ cao gần 39 km so với bề mặt Trái Đất, rồi lao mình vào khoảng không của tầng bình lưu. Trong lúc rơi tự do, ông trở thành người đầu tiên trong lịch sử vượt qua tốc độ âm thanh mà không cần đến động cơ hay máy móc. Đó là dự án Red Bull Stratos, được hàng triệu người trên khắp thế giới theo dõi trực tiếp.
Quá trình chuẩn bị kéo dài nhiều năm
Con đường dẫn tới cú nhảy này dài và vô cùng phức tạp về mặt kỹ thuật. Đội ngũ của Baumgartner gồm các kỹ sư, bác sĩ và chuyên gia sinh tồn đã làm việc với dự án trong nhiều năm. Họ phải phát triển một bộ đồ điều áp đặc biệt để bảo vệ con người khỏi cái lạnh khắc nghiệt, áp suất thấp và tình trạng thiếu oxy ở độ cao mà cơ thể không được bảo vệ sẽ không thể sống sót dù chỉ vài giây.
Riêng quá trình bay lên đã kéo dài khoảng hai tiếng rưỡi. Khinh khí cầu chứa đầy khí heli từ từ rời xa mặt đất, trong khi Baumgartner ngồi trong khoang kín và hít thở oxy tinh khiết. Ở độ cao khoảng 39 km, ông đến một môi trường nơi áp suất không khí chưa bằng một phần trăm so với mực nước biển và nhiệt độ xuống sâu dưới điểm đóng băng.
Những khoảnh khắc then chốt của cú nhảy
- Bay lên: Khinh khí cầu cất cánh từ Roswell, bang New Mexico, và bay lên trong nhiều giờ.
- Chuẩn bị trên cao: Baumgartner phải thực hiện hàng loạt bước kiểm tra và cân bằng áp suất trong bộ đồ.
- Cú nhảy: Ở độ cao 38.969 m, ông rời khỏi khoang và bắt đầu rơi tự do.
- Vượt tốc độ âm thanh: Trong lúc rơi, ông đạt tốc độ hơn 1.357 km/h, vượt qua tốc độ âm thanh.
- Bung dù: Ở độ cao khoảng 1,5 km so với mặt đất, ông bung dù và hạ cánh an toàn.
Tốc độ âm thanh và vật lý của rơi tự do
Vượt tốc độ âm thanh khi rơi tự do là một khoảnh khắc đầy thú vị về mặt vật lý. Ở các tầng cao của khí quyển, âm thanh truyền chậm hơn so với gần mặt đất vì không khí loãng hơn nhiều. Nhờ vậy, Baumgartner đạt tới Mach 1,25, tức nhanh hơn âm thanh trong điều kiện đó. Đó là khoảnh khắc cơ thể con người bước vào một chế độ tốc độ mà trước đây chỉ dành cho máy bay phản lực và tên lửa.
Trong lúc rơi, Baumgartner rơi vào trạng thái xoay tròn mất kiểm soát có thể đe dọa tính mạng. Nhờ quá trình huấn luyện và phản ứng nhanh nhạy, ông đã ổn định được tư thế và tiếp tục rơi có kiểm soát. Toàn bộ quá trình hạ xuống kéo dài khoảng bốn phút hai mươi giây trước khi chiếc dù của ông xuất hiện trên sa mạc New Mexico.
“Khi đứng trước ngưỡng cửa của cú nhảy ấy, tôi biết mình sẽ trở về như một người lập kỷ lục huyền thoại, hoặc sẽ không bao giờ trở về. Đó là khoảnh khắc khó khăn nhất trong cuộc đời tôi,” Baumgartner kể lại sau này.
Đóng góp khoa học của dự án Red Bull Stratos
Dù thoạt nhìn có vẻ đây chỉ là một sự kiện thể thao và truyền thông, dự án còn mang một ý nghĩa khoa học nghiêm túc. Dữ liệu thu được trong quá trình bay lên và rơi xuống đã giúp các chuyên gia hiểu rõ hơn cách cơ thể con người phản ứng với điều kiện khắc nghiệt – từ tác động của áp suất thấp lên tuần hoàn máu cho đến các cơ chế sinh tồn trong môi trường gần như chân không.
Những hiểu biết này không chỉ được ứng dụng trong hàng không và du hành vũ trụ, mà còn trong việc phát triển các bộ đồ điều áp và hệ thống cứu hộ tốt hơn cho phi công và phi hành gia. Dự án vì thế đã kết nối thế giới thể thao mạo hiểm với nghiên cứu thực tiễn có thể cứu sống nhiều người trong tương lai.
Ý nghĩa của cú nhảy đối với công chúng
Buổi phát sóng trực tiếp cú nhảy đã được hơn tám triệu người trên toàn thế giới theo dõi trên YouTube và hàng chục triệu người khác trước màn hình tivi. Với nhiều người, Baumgartner trở thành biểu tượng cho thấy giới hạn khả năng của con người không ngừng được mở rộng. Đồng thời, đó cũng là lời nhắc nhở rằng đằng sau mỗi kỷ lục là nhiều năm chuẩn bị, tinh thần đồng đội và sự sẵn sàng chấp nhận rủi ro.
Khi đó, một số chuyên gia cảnh báo rằng những cú nhảy như vậy cực kỳ nguy hiểm và không nên trở thành chuyện thường tình. Bản thân Baumgartner sau này cũng nói rằng ông sẽ không bao giờ thực hiện điều gì tương tự nữa. Dù vậy, thành tích của ông vẫn là một cột mốc độc nhất vô nhị trong lịch sử chinh phục tầng bình lưu.
Di sản của Felix Baumgartner
Với cú nhảy này, vận động viên người Áo đã ghi tên mình vào lịch sử bên cạnh những người tiên phong chinh phục bầu trời như Joseph Kittinger, người đã thực hiện một cú nhảy tương tự từ độ cao hơn 31 km vào năm 1960. Kỷ lục cú nhảy cao nhất của Baumgartner chỉ bị phá vào năm 2014 bởi Alan Eustace. Tuy nhiên, việc vượt tốc độ âm thanh khi rơi tự do vẫn là một trong những khoảnh khắc mang tính biểu tượng nhất của các cuộc phiêu lưu hiện đại.
Vì thế, ngày 14 tháng 10 năm 2012 không chỉ là ngày của một thành tích thể thao. Đó là lời nhắc nhở rằng sự tò mò và lòng dũng cảm của con người có thể vượt qua cả những điều mà mới hôm qua còn tưởng như không thể. Felix Baumgartner đã trở thành minh chứng sống rằng giới hạn không hề cố định – nhiều khi chúng chỉ tồn tại trong tâm trí chúng ta.